Het beroep loods

Loods word je niet zomaar

Loods word je niet zomaar en blijf je ook niet zomaar. Het is een continue proces van kennis en ervaring opdoen maar ook van lering en bijscholing.

Een Vlaamse loods levert nautisch advies aan de gezagvoerder bij de navigatie in alle gebieden waarin het Vlaamse Gewest een loodsdienst organiseert, in overeenstemming met de regelgeving inzake nautische aangelegenheden, scheepvaart- en politiereglementen. Als een loods aan boord is adviseert hij de gezagvoerder om het schip veilig de haven of sluis binnen te laten varen.

Een loods kent het werkingsgebied op zijn duimpje, weet wat de stroming doet, wat voor invloed de wind heeft en hoe diep de vaargeul is. Zo werken loodsen mee aan een veilig en vlot scheepvaartverkeer naar of van de Vlaamse havens. De loods ziet toe op de veiligheid van de vaarwaters, de vaarwegmarkering, de vaartuigen en de bescherming van het milieu.

Tevens verstrekt de loods nautische adviezen voor het treffen van beheersmaatregelen bij het plannen van waterbouwkundige projecten.

Verschillende loodsen
In de Vlaamse havenregio zijn er vier soorten loodsen die verantwoordelijk zijn om het schip van of naar hun werkingsgebied te loodsen.

  • De zeeloods of Scheldemondenloods
  • De kustloods
  • De rivierloods
  • De kanaalloods

De zee-, kanaal- en kustloods worden multivalent opgeleid en ingezet als:

  • De zeekanaalloods (zee- en kanaaltraject)
  • De zeekustloods (zee- en kusttraject)

Hoe word je loods?

Om te mogen deelnemen aan de selectieprocedure van loods moet elke kandidaat in het bezit zijn van:
  • een diploma van licentiaat/master in de Nautische Wetenschappen met indien van toepassing het bijhorende diplomasupplement.
  • een geldig vaarbevoegdheidsbewijs (STCW 2010) van kapitein (MASTER - seagoing ship of 3000 gross tonnage or more) met 36 maanden ervaring als wachtoverste (STCW - Chapter II - Regulation II/2).
  • een vaarstaat als bewijsvoering van 36 maanden ervaring als wachtoverste (STCW - Chapter II - Regulation II/2).
  • een certificaat van de opleiding Bridge Resource Management (BRM/BRM CC/MRM).
  • een geldig certificaat van medische geschiktheid uitgereikt door een erkende arts.
  • een certificaat van de opleiding ECDIS (uitgifte na 1 januari 2006).
  • een geldig certificaat van GMDSS.
De sollicitant wordt tevens getest op een aantal persoonsgebonden competenties zoals voortdurend verbeteren, klantgerichtheid, samenwerken, betrouwbaarheid, omgaan met stressfactoren, assertiviteit, besluitvaardigheid, resultaatgerichtheid,… Qua technische competenties wordt een gedegen kennis van de regelgeving inzake nautische aangelegenheden, de scheepvaart-, politie- en administratieve reglementen én een specifieke kennis van hydrografie, radarnavigatie, moderne plaatsbepalingssystemen, scheepstechniek en manoeuvreren vereist. Ook is de kennis van nautisch Engels een noodzaak. Jaarlijks worden er selectieproeven georganiseerd voor de functie van loods.
Eens geslaagd en aangeworven, wordt de kandidaat gedurende 1 jaar ‘loods op proef’. De loods op proef moet een groot aantal voorgeschreven studiereizen uitvoeren op de trajecten waarvoor hij/zij is aangeworven. Deze studiereizen, waarvan minstens de helft ’s nachts, worden zo spoedig mogelijk na de indiensttreding aangevangen en de volledige reeks dient te zijn afgewerkt vóór de derde zitting van de competentieproef. Tijdens de eerste periode wordt elke loods op proef onderricht in 5 vakgebieden:
  • vakgebied 1: Scheepvaartreglementen en administratieve reglementen
  • vakgebied 2: Hydrografie: theoretische kennis, banken en drempels
  • vakgebied 3: Vaarwaters: theoretische kennis en getijdeberekening
  • vakgebied 4: Manoeuvreren: theoretische kennis en simulator
  • vakgebied 5: Methodiek: schriftelijk verslag en stages
Verder krijgt elke loods op proef nog specifieke opleidingen zoals een Man-Over-Boord-oefening, LIS 21, een introductiedag management LOODSWEZEN, Vlaams Personeelsstatuut, Dienst- en Beurtregeling van de loodsen, simulatoropleiding te Borgerhout of aan de Hogere Zeevaartschool, … Deze lessen worden nog aangevuld door gerichte bezoeken aan bijvoorbeeld: ACC, SCC, verkeerstoren Terneuzen, steigers, kaaien, dokken en sluizen, MRCC, hydrografisch vaartuig, meevaren met sleepboten, nachtwacht in een radarcentrale, LOA, Zuydcotepas en Vlaanderen Route, kotterreis, etc. De competentieproef wordt afgelegd in 3 verschillende zittingen:  
  • eerste periode: vakgebied 1
  • tweede periode: het schriftelijk verslag
  • derde periode: vakgebieden 2, 3 en 4 met beoordeling van vakgebied 5
  Na geslaagd te zijn in alle onderdelen van de competentieproef legt de loods op proef de voorgeschreven proefreizen af.
Eens de proeftijd doorlopen, volgt de loods een traject van 9 à 12 jaar, afhankelijk van het korps, alvorens men de grootste schepen kan beloodsen. Gedurende deze loopbaan moeten de loodsen simulaties uitvoeren. Evaluaties worden georganiseerd na iedere cruciale overgang van bevoegdheid. De Vlaamse loodsen werken in continudienst en staan 24/24 uur ter beschikking van onze klanten.
De opleidingen binnen het LOODSWEZEN worden gebaseerd op IMO Resolutie A960, aanbevelingen voor opleiding en certificatie, en operationele procedures voor maritieme loodsen (geen diepzeeloodsen). Dit is de officiële internationale standaard aan dewelke elke competente loodsenautoriteit zou moeten voldoen. Alle loodsen krijgen gedurende hun loopbaan regelmatig verschillende opleidingen:
  • om kennis uit te breiden bij nieuwe items: bv. familiarisatie WANDELAAR, …
  • bij verhoging categorie: bv. simulatoroefeningen, peilreizen, …
  • upgrade of refresh kennis: bv. SNMS-lite, SNMS-full, LIS, reglementen, …
  • internationaal opgelegde cursussen: bv. BRM
  • onderhouden veiligheidsprocedures: bv. Man-Over-Boord-oefening, …
  • vervollediging manoeuvreerkennis
  • uitbreiding bevoegdheden: bv. ACC, LOA, VBS,…
  • lering uit voorvallen: Recurrent Training Incidents (RTI)